Na de ramp was er...het strand

Lieve lieve mensen,

Ja, want dat zijn jullie. Na die afschuwelijke ramp kreeg ik zoveel lieve reacties en mailtjes dat ik op een gegeven moment niet meer wist waarom ik tranen in m'n ogen had: omdat er zoveel mensen waren doodgegaan of omdat ik zulke lieve mensen ken. Woorden kunnen zoveel goeds doen.

Toen de eerste adrenalinestoot door het gebeurde was verdwenen drong pas echt goed door wat we hadden gezien.
Het was raar dat we als we, zelfs vlak nadat de ramp was gebeurd, de ziekenhuispoort uitliepen en we zagen dat het leven gewoon was doorgegaan. De mensen zitten nog babbelend op hun bankjes, verkopen hun fufu en roepen vrolijk: Obruni! De kinderen spelen en glimlachen en zoals de grote filosoof Kant al zei: ' De glimlach van een kind doet je beseffen dat je leeft' (of was het nou toch W. Alberti?). Het leven gaat door. Sommige mensen hebben er niet eens over gelezen in de krant. Hoeveel verschrikkelijke dingen gebeuren er wel niet op de wereld zonder dat je er weet van hebt? Nu waren we getuige. Dat brengt ons beroep ook mee, en daar mailde oom Jan heel mooi over.

Je moet het niet traumatiseren en niet bagataliseren en alhoewel er nu en dan een verbrand hoofd op m'n netvlies voorbij komt drijven en ik veel meer benzinewagens zie dan voorheen, gaat het heel goed. Het is alleen wat lastig nu we met allerlei backpackers moeten praten: 'Oh, heb je in het ziekenhuis gewerkt? Wat was het heftigste wat je gezien hebt?' En dan denk ik: 'Okee, welk blik ellende moet ik opentrekken? Zal ik vertellen over 80 levend verbrande mensen of houd ik het bij de 'huis-tuin-en-keuken' HIV-slachtoffers en geamputeerde ledematen door slangebeten?' Sowieso is het niet mijn lievelingsvraag. Je wilt niet vanaf seconde 1 dat je iemand kent uitwijden over hoe shit het allemaal is, nee, je wilt vertellen over de schoonheid en de mooie dingen die je hebt gezien en meegemaakt. Zelfs na die ramp heeft Ghana z'n glans niet verloren, maar het door allerlei kleine en leuke gebeurtenisjes weer terugveroverd.

Dus we laten de ramp even voor wat het is.


DO ME, I DO YOU

Vrijdag hielden we onze eindpresentatie over ons onderzoek en onze outreach en we sloten af met een zeer succesvolle versie van Petje op, Petje af (Hanky in the air, hanky under the chair). Die avond hielden we een dik afscheidsfeest, geholpen door talloze jongens die onze ballonnen opbliezen, lichtjes ophingen, muziek regelden etc. Er werd vanaf het begin weer woest gedanst en de Smirnoff was bijna niet aan te slepen. Er was zelfs een Ghanese versie van het befaamde Rondje om de tafel op de Multatuliplaats, dus het feest was compleet. Natuurlijk kwam de tophit van het Nigeriaanse p-square weer vaak voorbij: Do me, I do you! P-square is hiplife, een combi tussen highlife en hiphop en highlife is dan weer dit: Highlife is a musical genre that originated in Ghana and spread to Sierra Leone and Nigeria in the 1920s and other West African countries. It is very popular in Liberia and all of English-speaking West Africa, although little has been produced in other countries due to economic challenges brought on by war and instability. "Joromi" is a sub-genre.

Highlife is characterized by jazzy horns and multiple guitars which lead the band. Recently, it has acquired an uptempo, synth-driven sound (cf. Daddy Lumba). (wiki!!!)



GHANAIAN VIVA

We verlengden ons verblijf in Techiman met 1 week om ons onderzoek af te ronden. Op deze tweede middelbare school deelden we 75 enquetes uit en hielden we twee discussies met groepjes van vier meiden. Praten over vriendjes, liefde in Ghana, sex, problemen, verwachtingen, gewoontes. Allemaal heel open, we zouden er een Afrikaanse Viva mee kunnen vullen. De directeur van de school was wel een enorme opgeblazen heerschap. We hadden als bedankje een wereldkaart meegenomen en hij wilde deze officieel overhandigd krijgen, terwijl we foto's maakten in zijn enorme directeurskamer met talloze groene sofa's en ingelijste foto's. Hij leek echt zo'n type 'corrupte Afrikaanse leider waarbij alles draait om geld, macht en status'. We kochten nog prachtige stofjes om kerstjurken van te laten maken. Ik kocht er ook een andere mooie stof waar een Twi-spreuk op stond. Ik vroeg aan een mevrouw wat dat betekende. 'Vertrouw niemand', zei ze. Ik zei: 'Nou, das niet zo'n leuke spreuk'. De vrouw: 'JUIST WEL!!! Hoe weet je nu weer wie je kan vertrouwen? Hoe weet jij dat je mij kunt vertrouwen? Je kunt immers niemand vertrouwen, je moet altijd op je hoede zijn!' Dit schijnt wel enigszins tekend te zijn voor de Ghanese samenleving. In een ander gesprek over vriendschap vertelde een jongen geen vrienden te hebben. ' Wie zijn dan die jongens die elke dag bij je rondhangen?' vroegen we. 'Tja, ik weet niets van hun en zij niets van mij. Ik vertel ze niets over mezelf, want wie weet vertellen ze vervolgens allemaal kwade dingen over mij'. Vrienden lijken er soms vooral te zijn omdat je ze nodig kunt hebben. Liegen, gebruik maken van...het klinkt moreel verwerpelijk, maar het lijkt hier in de maatschappij te zijn ingebed. Een heel ander systeem voor een samenleving die heel anders is dan de onze en z'n eigen overlevingsmechanismes nodig heeft.



ON THE ROAD

...en toen eindelijk de bus in en op reis. In de bus hield een meneer een eindeloos praatje over gezondheid. Na drie kwartier over allerhande aandoeningen te hebben gepraat, kwam de oplossing voor alles te voorschijn: een dubieus potje met een vaag indiaas etiket. Vrijwel iedereen in de bus was overtuigd van de heilzame werking van dit naar sandelwood ruikende goedje en kocht massaal in. Omdat ik steeds naar de man keek, dacht hij dat ik alles verstond en hij stelde mij opeens een vraag. Ik dacht dat hij vroeg wat ik wilde dat er met een 'wound' zou gebeuren. Ik klapte een beetje dicht in die bus met 100 Ghanese oogjes op me gericht en ik zei: ' Healing'. Maar volgens M. vroeg ie wat ik wilde dat er met mijn 'womb' (baarmoeder) ging gebeuren. Dus wellicht heb ik ten overstaan van een hele bus toegegeven dat mijn baarmoeder genezen moet worden.

We togen naar het strand en daar vonden we wat we wilden: hangen, liggen, lezen, lome reggae, zon, biertje. De rastafarimannetjes die er lustig op los blowden maakten het plaatje compleet. Ze gaven ons wijsheden mee als ' It's nice to be nice'. Laidbacker dan laidback.

Op de 1 of andere manier lopen we de backpackers wat mis, die er waarschijnlijk ook weinig zijn. We ontmoeten vooral veel vijftigjarige niet al te knappe mannen waarvan de missie dubieus is. Verder ontmoetten we o.a. een Duitse vrouw die 1 brok depressiviteit was en die al haar kritiek over Ghana in 1x over ons heen braakte. Ook een avond doorgebracht met mijnwerkers uit Australie. Vrouwtje Theelepel vormde de rode draad van het gesprek.



BOMEN KNUFFELEN

Na het chillstrand gingen we naar een ander chillstrand. Het deed daar allemaal wat Center Parks-achtig aan, ik verwachte dat er elk moment 1 of andere enge animatieclown een ballon voor me wilde draaien (met bloed erin zeker! Leer mij clowns kennen! Het It-trauma gaat nooit weg...). Van daaruit gingen we naar Kakum National Park. Dat is een National Park waar je over zeven bruggen kunt lopen die tussen 80m hoge bomen zijn gespannen. Het schijnt een hele mooie wandeling te zijn geweest met mooi uitzicht over de bomen. Ik liep echter als een autist naar de voeten van degene voor me te kijken, omdat dat voor mij de enige manier was om die bruggen over te komen. Na elke brug was er een houten platformpje tegen een boom aan en na elke brug klemde ik me als een soort prinses Irene tegen de boom aan, omdat nu is gebleken dat behalve dat ik niet van grotten houd, ik ook niet van wankele touwbruggen op 80m houd. Voor mama zou dit ook echt een soort room 101 uit 1984 zijn. Ik hield er een flinke schaafwond op m'n hand aan over, die later volledig aan gort werd geslagen tijdens het Ezelen. Daarna gingen we naar een soort hotel waar krokodillen zijn die je voor 5 cedi aan kunt raken.



WATERFIETSEN

Na dit strand gingen we naar een meer vlakbij Kumasi. Een beetje een Ge en Gemma meer. Je kon er een waterfiets huren en M. en ik dachten dat dat wel in ons algehele chillprogramma zou passen: lekker beetje dobberen en peddelen op het meer. Maar het pakte iets anders uit, want we gingen als razenden van start en voor we het wisten bevonden we ons ergens halverwege het meer in de brandende zon zonder zuchtje wind. We hadden een bepaald dorpje als doel gesteld, want het leek ons zo leuk om op onze waterfiets boodschappen te gaan doen in een Ghanees dorpje. Het dorpje leek maar niet dichterbij te komen, dus we begaven het bijna. M. en ik schijnen soms een soort magneet te zijn voor extreme omstandigheden. Uiteindelijk bereikten we het dorp waar we onze waterfiets konden aanleggen en onder grote belangstelling van een groep mannen, een nep-chief en wat kindertjes sleepten we ons uitgeput naar een spot waar we krachten opdeden voor de terugreis.

We ontmoeten een aardige Nederlandse meid die fysiotherapie doet in Ghana en 't was erg gezellig. We bestelden een grote pannenkoekenmaaltijd en de keuken had ongelooflijk zijn best gedaan. Terwijl Linda 'm bijna flipte van enthousiasme zat ik na anderhalve pannenkoek al zo vol dat ik de rest half kokhalzend naar binnen werkte.

Er was ook een Amerikaanse dochter met haar vader. Het leek net of deze twee een talkshow met elkaar hielden. Volgens mij hadden ze kieuwen, want je zag ze niet eens ademhalen tussen hun gesprekken door. Bijna verliefd keken ze elkaar aan en het regende 'amazings' en 'great's'. De man leek net een cartoonpoppetje met een getekende smile en buitenaards stralende ogen in z'n tv-dominee-aandoende hoofd. Perfecte casting voor een Tim Burton film waarin alles net iets over the top is.



VERKIEZINGEN

Terwijl wij onze toevlucht hadden gezocht op het strand gingen in Ghana de verkiezingen los. Het leeft hier enorm, de mensen zijn gepassioneerd. In Techiman was het 's avonds al steeds een enorm lawaai en regelmatig loeiden er politiesirenes. De twee grote partijen zijn de NDC en de NPP. We hebben een klein Maurice de Hondt-achtig onderzoekje gedaan onder taxichauffeurs en van hen stemmen de meesten op de NDC vanwege hun speerpunt dat de benzineprijzen omlaag moeten. Alhoewel we ons niet zo verdiept hebben in hun programma's krijgen we van de NPP een beter gevoel. Iemand vertelde dat je tijdens het bewind van de NDC niet kon zeggen wat je wilde en dat er politieke moorden werden gepleegd. Dit beaamde een arts van ons ziekenhuis: zijn oom werd vermoord, omdat hij corrupt was. Deze arts was het hiermee eens en stemde NDC, omdat de NDC volgens hem sociaal-democraten waren en de NPP meer Republikeinen.
Beide partijen hebben een eigen gebaar wat heel leuk is. De NDC zegt: We need change. Hun beweginkje is de armen over elkaar heen laten rollen. De NPP zegt: we're moving forward. Hun beweginkje: je vingers strekken en een voortgaande beweging maken, een beetje 'walk like an egyptian'.

De stemmen zijn inmiddels geteld en de strijd is onbeslist! Er moet nog een keer gestemd worden en wel eind december.


Ik vind het weer mooi geweest. Ik heb waarschijnlijk nog 1 slotbetoog voor jullie in petto en dan sta ik alweer in Nederland verward om me heen te kijken. Waar zijn de kleine winkeltjes op straat? Waarom zweet ik niet meer, maar ben ik behangen met vier lagen kleren? Heeft de Poi-Mar echt geen papaya of yam (zolang de Poi-Mar nog zegeltjes heeft, is dat natuurlijk te vergeven)?

Nogmaals iedereen: bedankt voor de lieve reacties, de steun. Het helpt werkelijk waar en ik had het nodig.

kus Elza